طول مطالعه: 4 دقیقه

(: )

وی جبهخانه و کارخانة توپریزی را راه انداخت که این مقدمة پاگرفتن صنایع جدید و ارتباط بیشتر با قفقاز و گرجستان و استانبول شد. براساس کتیبهها و نوشتههای تاریخی، تبریز که در مسیر کاروانهای بزرگ آسیای دور و اروپا قرار داشته است، طی ادوار متوالی بازار داد و ستد و معاملة ادویة مالزی، سنگهای قیمتی هندوستان، سیمان مالایا، شالهای بافت کشمیر، فیروزة نیشابور، گلاب و عطر کاشان و شیراز، ابریشم گیلان، اسلحة گرجستان و شام و سایر کالاهای بازرگانی بوده است.

قرعه کشی خودرو Bmw میهن این امر طی فرایندی منعطف و پویا با جامعنگری به ابعاد تاریخی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و طبیعی، کیفیات محیطی را در ابعاد یادشده و پایداری محیط تقویت میکند (مولایی و پیربابایی، 1395: 101). «زمینهگرایی»، بینشی فلسفی است که هر رویدادی را بهمثابة عملی جداییناپذیر از زمینة موجود و تاریخی مستمر و مداوم میداند و در رویکردی کارکردی و بنیادگرایانه در ارتباط با حقیقت و معنا در نظر گرفته میشود.

سرزمین ایران مملو از زمینههای ارزشمند فرهنگی، اجتماعی، طبیعی و کالبدی و بر همین اساس نیازمند توجهی درخور در فرایند توسعه، برنامهریزی و طراحی در تمامی مقیاسهای ملی، منطقهای و شهری است (مولایی و پیربابایی، 1395: 138). شهر تبریز، ازجمله مناطق کشور با زمینههای ارزشمندی در ابعاد اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و طبیعی محسوب میشود. زمینههای شهرها و مناطق برخاسته از ابعاد سازندة مکانی، زمانی، فرهنگی، اجتماعی و سایر مؤلفههای وجودی است. بررسی ارتباط این برنامهها، پروژهها، اقدامات و رویدادها با ابعاد زمینههای هویتی و رقابتپذیری هویتی نشان میدهد بعضی سازگاری نسبی با زمینههای هویتی داشته و بعضی نیز بهطور نسبی یا کامل با زمینههای هویتی ناسازگار بودهاند؛ برای نمونه ثبت جهانی بازار تاریخی تبریز، توسعة کمی و کیفی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، برنامة تبریز 2018 پایتخت گردشگری جهان اسلام، ازجمله برنامهها و اقدامات سازگار با زمینههای هویتی بوده است.

هدف پژوهش حاضر، جستوجوی ابعاد و راهبردهای ارتقای رقابتپذیری شهری و منطقهای با تمرکز بر ظرفیتهای زمینهای است. چنانچه در برنامههای توسعة ملی، منطقهای، شهری و محلی بر این مزایا تمرکز و تأکید شود، شهر و مناطقی توانمند ازلحاظ اقتصادی و اجتماعی پدید خواهد آمد؛ در غیر این صورت شهرها و مناطق و جامعة ملی با نااستواری و تزلزل اجتماعی و معیشتی مواجه خواهند بود. شناخت زمینههای ارزشمند هویتی شهرها و مناطق برای توانمندسازی و پایداری و تمرکز و تأکید بر آنها به ارتقای رقابتپذیری آنها کمک میکند؛ به بیان دیگر زمینهها محل رشد، ترقی و قدرت رقابتی شهرها و مناطق هستند.  ​​​.

رئال مادرید مقابل آربی لایپزیگ

برنامهها، پروژهها، اقدامات و رویدادهای منطقه و شهر تبریز در دهههای اخیر از حیث سازگاری با زمینهها و تأثیرگذاری بر رقابتپذیری هویتی شایستة بررسی است. شهرهای رقابتپذیر از ویژگیهای برجستهای برخوردارند که ریشه در مزایای رقابتی زمینهای آن شهر و منطقه دارد. شهر تبریز، یکی از شش شهر فرهنگی مهم کشور است و بناهای تاریخی، باستانی و مذهبی متعددی دارد. پارچههای گرانبها و مرغوب و فرشهای عالی و ابریشمی نیز از صادرات مهم تبریز محسوب میشده و این شهر مرکز مبادلة پارچههای ابریشمی چین به اروپا و اجناس کشورهای اروپایی به خاور دور بوده است.

در توسعة هر فضایی علاوه بر درنظرگرفتن نیازها و مسائل آن فضا، زمینههای مهم نیز به کار گرفته میشود (مولایی و پیربابایی، 1395: 104). رقابتپذیری شهری و منطقهای زمینهگرا با توجه به ظرفیتها و قابلیتهای زمینهمدار به دنبال ارتقای توان رقابتپذیری شهرها و مناطق است. حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب (730ق/1340م)، بنای تبریز (175ق/791م) را به زبیده خاتون، همسر هارونالرشید، نسبت داده که شاید ناشی از آن باشد که پس از مصادرة املاک امویان، این بخش از آذربایجان به زبیده رسیده است؛ لیکن آشکار است که تبریز تا پیش از برگزیدهشدن به پایتختی ایلخانان در عهد اباقاخان و پسرش، سلطان محمود غازانخان (694ق/1295م)، یکی از شهرهای نهچندان بزرگ آذربایجان به شمار میرفته است؛ زیرا شرایط منطقهای و بینالمللی برای تبدیل آن به شهری بزرگ تا آن زمان مهیا نشده بود.

دیس تتلو و پیشرو
مجموعة بازار تبریز، یکی از بازارهای بزرگ تاریخی و زیبای ایران و خاورمیانه (با 27 هکتار مساحت و 5760 متر طول راستهها) به شمار میرود. یکی از ابنیة کهن و بزرگ تبریز که بیشک در زمرة شاهکارهای معماری اسلامی به شمار میرود، ارگ علیشاه یا مسجد علیشاه است. دربارة تاریخ بنای ارگ، مورخان و سیاحان از دورة ایلخانی تا به امروز بر یک نظرند که ساخت آن را تاجالدین علیشاه جیلانی، وزیر سلطان ابوسعید ایلخانی، در سال 716 شروع کرده، ولی به دلیل مرگ بانی بنا ناتمام مانده است تا اینکه بازماندگان وی ساختمان آن را در سال 724 به اتمام رساندند.

و عوامل کلان مؤثر بر گردشگری کردستان را شناسایی کردهاند. قائدرحمتی و خاوریان گرمسیر (1394) در پژوهشی با عنوان «نقش تکنیک متاسوات در برنامهریزی راهبردی گردشگری شهر یزد»، روش سنتی سوات را نقد و کاربرد مدل متاسوات را در رهنمونساختن تصمیمگیرندگان در فرایندی یکپارچه از مرحلة اولیة طوفان مغزی به ایجاد فهرست رتبهبندیشدهای از اولویتها تبیین کردهاند. این پژوهش، ثبات سیاسی را مهمترین عامل کلان در توسعة گردشگری شهر یزد میداند و توجه مسئولان و نیروی انسانی مجرب را به گردشگری و سرمایهگذاری درزمینة اهداف پژوهش معطوف میکند.

سنجش عوامل بالا در ارزیابی رقابتپذیری هر شهر و منطقهای با نظرسنجی و پرسش از متخصصان و مدیران ذیربط امکانپذیر است؛ چنانچه ارزیابی این امر در شهر تبریز، وضعیت رقابتپذیری نسبی این شهر را نشان دهد. تبریز در دورة قاجاریان، ولیعهدنشین این سلسله بود و ولیعهدان سلسلة قاجار در این شهر اقامت میگزیدند. در بافت تاریخی تبریز، تخریب بازارچة سمارسازان و درب باغمیشه و احداث مصلی در مجاورت ارگ علیشاه از نمونههای بیتوجهی به بناهای تاریخی است.

توجه به هویت در برندسازی شهری، امری ضروری است. بعضی از این ظرفیتها در مقیاسهای فراشهری نیز از عملکرد و شهرتی جهانی برخوردارند. یعقوبی منظری و آقامیری (1396) در پژوهشی با عنوان «تعیین راهبردهای صنعت گردشگری ایران با استفاده از تکنیک متاسوات در راستای اهداف سند چشمانداز این صنعت» بر اهداف سند چشمانداز صنعت گردشگری در افق 1404 تمرکز داشتهاند. امروزه توسعة شهرها از مسیر رقابت با شهرها و مناطق همتا میگذرد. ، اقتصادی (کانونها و مراکز تجارت و تولید)، علمی (رویدادها و مراکز علمی و فناوری) و ورزشی (رویدادها و مراکز ورزشی و سنن بومی و اصیل ورزشی).

آخرین بروزرسانی در: